Fout
  • Fout bij het laden van feeddata

Scheemda


 

Algemeen
Het wegdorp Scheemda is in de Middeleeuwen ontstaan op het zogenaamde ‘schiereiland van Winschoten’. Na de Dollardvloed van 1509 waarbij de oude kerk werd verwoest, werd het dorp wat zuidelijker herbouwd. Scheemda wordt door het Opdiep gescheiden van het tot 1964 zo genoemde Eexta. Daar verrees nabij de dertiende-eeuwse kerk rond 1640 de borg Vredenhoven (afgebroken in 1955). Het in 1635-1640 gegraven Winschoterdiep werd ten zuiden van Eexta in 1954 omgelegd, waar in de buurt toen een nieuwe industriehaven ontstond. In de negentiende eeuw kende het gebied veel bierbrouwerijen. De steenfabriek van Hamster en Rozeboom was er gevestigd van 1802 tot 1971. Na de Tweede Wereldoorlog werd Scheemda vooral een forenzendorp van Winschoten en kwamen aan de oost- en zuidzijde nieuwe woonwijken tot stand.

Exterieur
De Hervormde kerk (Torenstraat 2) is een eenbeukige, laatgotische kerk met een ondiep, driezijdig gesloten koor en een vrijstaande toren. De kerk met kleine traptoren aan de noordzijde werd in 1515 gebouwd. De kerk is bijna geheel opgetrokken uit kloostermoppen. In 1626 verwijderde men de stenen kruisgewelven en de steunberen en verlaagde men de vensters. Uit die tijd zullen ook de toscaanse poortjes aan de west- en zuidoostzijde van het koor dateren. De huidige venstervorm, inclusief gietijzeren ramen, dateert van 1850. Boven de westingang zit een venster met beeldnis met bijbellezende vrouw uit 1888. Het dak is vrij recent gedekt met nieuwe geglazuurde dakpannen. Op het kerkhof liggen diverse rijen met fraai bewerkte grafzerken, waaronder de grafzerk van notaris U.E. Stheeman (overleden in 1849), gemaakt door P. Holsbergen. Bij de aanleg van de A7 in 1992 werd het tracé overigens precies over het ‘ol kerkhof’ gelegd.De ongelede, vrijstaande toren (Kerkstraat 1) wordt bekroond door een zadeldak tussen trapgevels en heeft aan de voorzijde een kleine puntgevel met wijzerplaat. De op enige afstand ten noordwesten van de kerk staande toren stamt oorspronkelijk uit het begin van de zestiende eeuw, maar werd in 1887 gedeeltelijk herbouwd en verlaagd met behoud van het laat-achttiende-eeuwse ionische poortje in Lodewijk XIV-vormen.

Interieur
Het interieur wordt overdekt door een houten tongewelf uit 1792. Bij het vernieuwen en het uitbreken van de gewelven in 1792 werden ingemetselde menselijke geraamten aangetroffen. Tot de inventaris behoren de uit 1624 stammende preekstoel die bij een algemene interieurwijziging ingrijpend werd gewijzigd, enkele achttiende-eeuwse banken en een bank met overhuiving bekroond met een fronton uit 1792. Het koorhek tussen koor en schip wordt gevormd door banken met een galerij op de overhuiving, gedragen door gecanneleerde zuilen. De galerij werd in 1792 boven het toen al bestaande koorhek geplaatst. Naast het huidige orgel, dat in 1874 door R. Meijer werd gebouwd, bevindt zich het restant van een oude orgeltribune uit 1792. De daarin opgenomen kanselvormige uitstulping, geflankeerd door laatgotische briefpanelen, dateert uit 1503 en is afkomstig van een vroegere oxaaltribune. Het bijbehorende orgel (gebouwd door Emedenus in1526) werd in 1874 verkocht aan het Rijksmuseum waar het in de hal is opgesteld. Het door R. Meijer vervaardigde orgel werd op 1 november 1974 in gebruik genomen. Ds. Goudschaal schreef daarover het volgende: ‘Op zondag voormiddag de 1sten November 1874 is het nieuwe orgel door mij ingewijd. Ik predikte bij die gelegenheid over ps. 150:1a 4b 'Looft God in zijn heiligdom, looft hem met snarenspel en orgel. Het nieuwe orgel, dat door den Heer R. Meijer van Veendam is vervaardigd, is geheel uit het kerkfonds bekostigd voor een som van f 3000,- waarvan ingetrokken kan worden de som van f 400,- als waarvoor de Heer Meijer het oude orgel, dat van het jaar 1526 dagteekende, heeft overgenomen’. De kerkvloer bevat enkele zeventiende- en achttiende-eeuwse grafzerken, waaronder die voor Albert Hornekes (overleden in 1599), en Titia Meyer (overleden in 1706).


Klik op een foto voor de diaserie


Bronnen

Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3)
Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk
www.groningerkerken.nl
http://home.hetnet.nl/~vrouger/04d_Scheemder_kerken.htm

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Nieuws

Kerken alfabetisch

Tweets

by acls us