Fout
  • Fout bij het laden van feeddata

Pieterburen



Algemeen
Het streekdorp Pieterburen ontstond in de veertiende eeuw in een dichtgeslibde arm van de Hunze. Omstreeks 1850 bestond Pieterburen uit twee bebouwingsconcentraties: een bij de Hervormde kerk en een bij de haven aan het einde van de Pieterbuurstermaar. Waarschijnlijk heeft de bebouwing zich oorspronkelijk langs de Hoofdstraat bevonden, maar is ze na de aanleg van een tweede dijk (Allard Kwastweg) naar de Oudedijk verplaatst. In het dorp woonden in de negentiende en het begin van twintigste eeuw veel landarbeiders, die werkten op boerderijen in Oudedijk. In de jaren ’60 en ’70 van de twintigste eeuw raakte het dorp in trek bij jonge stedelingen die aan alternatieve levenswijze nastreefden. Het dorp is uiteraard met name bekend dankzij het zeehondenopvangcentrum en het wadlopen.

Exterieur
De Hervormde kerk (Hoofdstraat 74), oorspronkelijk gewijd aan St. Petrus, is een eenbeukige kerk met een driezijdig gesloten koor, een noordelijke dwarsarm en een ongelede toren met achtkantige lantaarn. Het schip en het hogere koor dateren waarschijnlijk uit de eerste helft van de vijftiende eeuw. Het noordelijke dwarspand werd waarschijnlijk pas in de zeventiende eeuw toegevoegd. De toren verrees in 1805 in opdracht van Goossen Geurt Alberda naar plannen van Matthijs Walles. In de toren hangen een klok van een anonieme vijftiende-eeuwse gieter en een klok ui 1553 gegoten door Antonius van Utrecht. De toren heeft aan beide zijden een aanbouw die als cachot is ingericht. Sinds 1981 is de kerk in eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken.

Interieur

De kerk bezit een rijke inventaris, geschonken door de familie Alberda, bewoners van de borg Dijksterhuis. Het herengestoelte in Lodewijk XIV-stijl werd gemaakt in 1707-1716 in opdracht van Gerard Horenken Alberda naar ontwerp van Allert Meijer en met snijwerk van Jan de Rijk. De fraaie preekstoel in Lodewijk XVI-stijl met christelijke en vrijmetselaarsmotieven en met wapens van de familie Alberda, dateert uit het eind van de achttiende eeuw. Verder zijn er in dezelfde stijl een iets jonger doophek en een koorafsluiting bestaande uit hekwerk en een guirlande-vormige vulling van triomfboog. De orgelgalerij werd in 1703 gebouwd door Jan de Rijk en naar ontwerp van Allert Meijer. De kerkvloer bevat diverse grafzerken, waarvan de oudste ui 1568 dateert. In het koor hangen wapenborden voor Diederick Sonoy (overleden in 1597), en zijn vrouw Maria van Malsem (overleden in 1584), voor Suzanna Elisabeth Alberda van Menkema (overleden in 1744), Gerard Alberda (overleden in 1784) en Goossen Geurt Alberda (overleden in 1830). Het koor werd het mausoluem van de familie Alberda en bevat de grafkelder welke voor de borgbewoners toegankelijk was via een eigen deur met trapstoep. Ter vervanging van het Schnitger-orgel uit 1698 (dit orgel bevindt zich thans in de Hervormde kerk te Mensingeweer) bouwde F. Leichel en Zoon in 1901 een nieuw instrument dat volgens opdracht groter, maar van dezelfde vorm als het oude moest zijn. Van het oorspronkelijke orgel bleven de balustrade en het schijnpositief gehandhaafd. Aan dit positief bevindt zich een wijzerplaat met een achttiende-eeuws uurwerk.


Klik op een foto voor de diaserie


Bronnen

Monumenten in Nederland (ISBN 90-400-9258-3 )
Het Groninger Orgelbezit van Adorp tot Zijldijk
Alle Middeleeuwse kerken, van Harlingen tot Wilhelmshaven (ISBN 978-90-330-0558-9)

Plaats reactie


Beveiligingscode
Vernieuwen

Nieuws

Kerken alfabetisch

Tweets

by acls us